Wanneer spreek je van een buurt?

Op een buurt kunnen we geen vaste regio kleven. Het is een gebied - een wijk, parochie, dorp, gehucht of deelgemeente – dat bewoners ervaren als hun directe leefomgeving waarmee ze een binding hebben. Een buurt is herkenbaar voor iedereen. In een buurt voelen mensen zich verbonden. Er is geen eenduidige definitie van wat een buurt precies is of zou moeten zijn. Buurten vertonen een minimale fysieke en sociale samenhang, klein genoeg om elkaar persoonlijk te leren kennen, groot genoeg om voldoende zelforganiserend vermogen te ontwikkelen. De afbakening houdt rekening met fysieke grenzen, vroegere (deel) gemeenten, statistische sectoren … Daarbinnen geldt de subjectieve beleving van wat mensen spontaan ‘hun buurt’ noemen: een gebied dat door bewoners als een bij elkaar horend geheel wordt ervaren en als dusdanig benoemd wordt. Elke buurt is anders, soms slechts een paar straten groot, soms een volledige gemeente, in uitzonderlijke gevallen zelfs uit meerdere gemeenten.

Welke stakeholders kan je betrekken bij je zorgzame buurt? 

Een van de voorwaarden om de projectsubsidie aan te vragen, was dat het lokaal bestuur mee aan boord is. Daarnaast kan je ook ten rade gaan bij bijvoorbeeld de eerstelijnszone in je buurt. 
Je kan ook via www.socialekaart.be gaan zoeken naar welzijns- en zorgorganisaties (en andere organisaties) in de buurt die het project mee willen trekken. Terwijl je - samen met de buurt - een buurtanalyse aan het doen bent, zal ook al blijken wat de prioriteiten zijn waarop je zou kunnen inzetten. Afhankelijk van de prioriteiten waarop je wil inzetten, doe je best ook nog eens een check: heb ik iedereen in mijn netwerk die ik nodig heb? (Stel dat je wil inzetten op jongeren: heb je dan bvb ook de jeugdadviesraad betrokken, het jeugdwerk, enz…) 
 
Betrek zeker van bij de start de inwoners van een buurt zodat jouw zorgzame buurtproject van in het begin gedragen wordt door de buurt en zodat de buurt ook mee het eigenaarschap opneemt van het project. Enkel op deze manier zal je je zorgzame buurt kunnen verduurzamen na twee jaar. Mogelijk zijn er ook inwoners van de wijk die dit samen met het lokaal bestuur en met de netwerkpartners willen trekken. Ga dus zeker ook op zoek naar de “krachten en talenten” die er in de buurt zijn en neem die mee. Voor dit laatste verwijzen we graag naar het 8-functie-kader in het inspiratiekader. Daarnaast kan het Buurtpensioen in Neder-Over-Heembeek ook inspirerend zijn. 

Bestaat er een draaiboek hoe men best een buurtanalyse kan uitvoeren? 

Één geschikt draaiboek bestaat er niet. Er is wel veel informatie via verschillende kanalen terug te vinden. Hier kan u alvast wat inspiratie uithalen:  Formulier buurtprofiel  

Ook op onze online inspiratiedag werd een sessie georganiseerd omtrent buurtanalyse; deze kan je hier herbekijken. Een tip, die we ook meegeven op blz 16 van het inspiratiekader: Vonk3 (Thomas More) en P.PUL (KU Leuven) werkten samen een ‘ondersteuningspakket zorgzame buurtanalyse’ uit dat een stapsgewijze methode aanreikt voor een toegankelijke buurtanalyse. Vlaamse initiatieven kunnen voor cijfers terecht op de websites van Statistiek Vlaanderen en van de Provinciale Steunpunten Data en Analyse. Voor de Brusselse initiatieven verwijzen we naar de websites, vermeld in het inspiratiekader, blz 16.  

Een zorgzame buurt is langetermijndenken, hoe verhoudt zich dat tot de projectduur van 2 jaar? 

Een zorgzame buurt zal nooit af zijn: de inwoners veranderen, de context wijzigt, de aanwezige organisaties in de buurt veranderen, enz. Een zorgzame buurt zal blijven wijzigen en blijvend inzet vragen. De basis, het fundament, van een duurzame zorgzame buurt is participatie. Als je van in het begin je buurtbewoners betrekt en mee laat beslissen zodat de buurt eigenaarschap heeft over het project, leg je de basis voor een duurzame zorgzame buurt.  

Bij het opstellen van een veranderingstheorie is het daarom belangrijk om te denken op lange termijn: waar wil u staan op lange termijn? Welke doelstellingen wil u bereiken op lange termijn. Uiteraard is het zo dat de projectduur twee jaar is. Het is vervolgens – sowieso – van belang om – eens uw lange termijndoelstellingen bepaald zijn – na te denken over waar u wil staan binnen twee jaar, één jaar. Dit is ook van belang om uw project te kunnen opvolgen en bijsturen. De bedoeling is dat zorgzame buurten zelf nadenken en aan de slag gaan, om deze verduurzaming te verwezenlijken na 2 jaar. Vandaar dat dit ook één van de criteria is in de projectaanvraag: focus op verduurzaming. Over volgende vragen moet reeds op voorhand worden nagedacht:   

  • Hoe zal je de resultaten van het project verduurzamen?   
  • Op welke manier zullen de doelstellingen van het project worden voortgezet na afloop van de projectperiode?   
  • Hoe zal de zorgzame buurt na afloop van de projectperiode gefinancierd/ondersteund worden (of schat je in dat deze op eigen benen zal staan)?  

Gedurende de projectduur van twee jaar willen we – samen met heel wat zorgzame buurtprojecten – een traject lopen waarbij er een stevige basis, fundament, wordt gelegd om een duurzame zorgzame buurt uit te bouwen. Omwille van die reden voorzien we heel wat ondersteuning, procesbegeleiding, kennisdeling, methodiekuitwisseling voor de geselecteerde zorgzame buurtprojecten. Dankzij die stevige basis én ondersteuning daarbij zouden de zorgzame buurtprojecten na twee jaar verder moeten kunnen werken en op eigen benen moeten kunnen staan.  

Hoe bewaar je de balans tussen enerzijds het belang van buurtbewoners aan elkaar te verbinden en anderzijds de sterke nadruk op de formele partners? 

In een zorgzame buurt is de link met de professionele zorg noodzakelijk, met het oog op vroegdetectie van kwetsbare mensen die hulp nodig hebben (in de brede zin) en de gepaste hulp niet vinden (onder meer mensen in structurele sociale isolatie), met het oog op een snellere en betere toeleiding naar de professionele hulpverlening als nodig, met het oog op preventie en de inzet op gezondheidsongelijkheid en met het oog op de ondersteuning van informele zorgverleners met speciale aandacht voor mantelzorgers. De basis, het fundament, van een duurzame zorgzame buurt is participatie. Als je van in het begin je buurtbewoners betrekt en mee laat beslissen zodat de buurt eigenaarschap heeft over het project, leg je de basis voor een duurzame zorgzame buurt.  

Op welke toegankelijke manier(en) worden burgers geïnformeerd over de acties binnen hun zorgzame buurt? 

Op de website  www.zorgzamebuurten.be komt informatie over de geselecteerde projecten/zorgzame buurten. Deze info zal toegankelijk zijn voor iedereen. Daarnaast is het aan de buurt zelf om bekendmaking te organiseren van hun zorgzame buurt. Het is dan ook aan de zorgzame buurten zelf om hun burgers te informeren over de acties binnen hun zorgzame buurten. 

Welke verwachtingen zijn er op het vlak van het deelnemen aan het 'lerend netwerk'?  Is dit enkel de penhouder of wordt hier heel het netwerk verwacht? 

Je neemt als project (indiener en één netwerkpartner) deel aan de begeleiding, kennisdeling en intervisie die de Koning Boudewijnstichting (KBS) aanbiedt en coördineert. De KBS werkt hiervoor samen met universiteiten, hogescholen en middenveldorganisaties met kennis en expertise ter zake. Indien je als project één of meerdere personeelsleden aanwerft met de projectmiddelen, is het logisch dat deze perso(o)n(en) namens het project deelne(e)m(t)(en).  Dit impliceert dat niet alle netwerkpartners kunnen deelnemen aan het lerend netwerk. We verwachten dat de kennis gedeeld wordt binnen het project, binnen de zorgzame buurt.   

We verwachten daarnaast dat je informatie deelt met het oog op kennisuitwisseling en intervisie (Koning Boudewijnstichting) en wetenschappelijk onderzoek (Steunpunt Welzijn, Volksgezondheid en Gezin). Dit heeft ook betrekking op het ganse netwerk, niet enkel de indiener, de indiener treedt wel steeds op als contactpersoon.

Is de lerende omgeving ook toegankelijk voor lokale besturen die geen project hebben ingediend maar die wel effectief bezig zijn met het uitbouwen van zorgzame buurten? 

We willen de komende jaren de opgedane kennis, goede praktijken, methodieken en inspiratie vanuit de zorgzame buurtprojecten en het consortium zoveel als mogelijk openbaar ter beschikking stellen en delen met alle lokale besturen, welzijns- en zorgorganisaties, eerstelijnszones en andere organisaties die er interesse in hebben en willen werken of werken aan een zorgzame  buurt. Op die manier willen we niet enkel de geselecteerde zorgzame buurtprojecten ondersteunen, maar alle terreinpartners die (verder) willen werken aan een zorgzame buurt. Die informatie zal op de website www.zorgzamebuurten.be te vinden zijn. 

Wordt er vervolgfinanciering voorzien? 

Momenteel is er geen vervolgfinanciering voorzien. 

Wanneer worden we op de hoogte gebracht van een goedkeuring of afwijzing van het dossier? 

In de loop van februari worden zowel de geselecteerde projecten als de niet geselecteerde projecten op de hoogte gebracht.   

Worden de al dan niet goedgekeurde projectaanvragen samengevoegd en gedeeld met de eerstelijnszones? 

De goedgekeurde projecten worden gedeeld en openbaar gemaakt op de website www.zorgzamebuurten.be